ลพบุรี Only

ทำไมลพบุรีถูกเรียกว่าเมืองทหาร ย้อนดูยุคจอมพล ป. กับเมืองใหม่

ขับรถออกจากย่านโบราณสถานไปทางตะวันออกไม่นาน ภาพบนถนนจะเปลี่ยนไปอย่างเงียบๆ รถบรรทุกสีเขียวขี้ม้าวิ่งสวนไปมาเป็นระยะ คนในเครื่องแบบลายพรางยืนรอซื้อกาแฟข้างทาง ป้ายหน้ารั้วยาวบอกชื่อหน่วยงานที่คนต่างถิ่นอ่านแล้วไม่คุ้น นักท่องเที่ยวที่ตั้งใจมาดูปรางค์กับลิงมักขับผ่านไปโดยไม่ได้คิดอะไร แต่รายละเอียดเล็กๆ นี้คือกุญแจของอีกครึ่งหนึ่งของเมือง

ลพบุรีไม่ได้เป็นแค่เมืองของสมเด็จพระนารายณ์และลิงแสม คนในประเทศจำนวนไม่น้อยรู้จักลพบุรีในฐานะเมืองที่มีหน่วยทหารตั้งอยู่มาก ชายไทยหลายรุ่นเคยมาฝึกหรือมาประจำการที่นี่ ฉายานี้ไม่ได้เกิดขึ้นเอง มันมีที่มาจากแนวคิดของผู้นำคนหนึ่งในช่วงก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง

จอมพล ป. กับแนวคิดเมืองศูนย์กลางทางทหาร

จอมพล ป. พิบูลสงคราม เป็นนายทหารที่มีบทบาทสำคัญทางการเมืองหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง และต่อมาได้เป็นนายกรัฐมนตรี ในช่วงที่ท่านมีบทบาทนำในกองทัพและรัฐบาล มีการวางแนวทางให้ลพบุรีเป็นศูนย์กลางทางทหารของประเทศ หน่วยทหารและสถานศึกษาทางทหารหลายแห่งถูกย้ายหรือตั้งขึ้นใหม่ในจังหวัดนี้

นักประวัติศาสตร์อธิบายเหตุผลไว้หลายมุม และควรมองเป็นการตีความมากกว่าข้อสรุปเด็ดขาด

น่าสนใจว่าเหตุผลเรื่องความปลอดภัยจากภัยทางน้ำ ก็เป็นหนึ่งในข้อสันนิษฐานที่นักประวัติศาสตร์ใช้อธิบายว่าทำไมสมเด็จพระนารายณ์จึงโปรดประทับที่ลพบุรีเช่นกัน เมืองเดียวกันจึงถูกเลือกด้วยเหตุผลคล้ายๆ กันห่างกันหลายร้อยปี

จากค่ายทหารสู่ย่านเมืองใหม่

การย้ายหน่วยทหารเข้ามาไม่ได้มีแค่ค่าย สิ่งที่ตามมาคือคนจำนวนมาก ทั้งนายทหาร พลทหาร ครอบครัว และคนที่มาค้าขายให้คนเหล่านั้น เมืองเก่าริมแม่น้ำลพบุรีที่แออัดอยู่แล้วรองรับไม่ไหว จึงเกิดการวางผังเมืองใหม่ทางตะวันออก

ย่านเมืองใหม่มีหน้าตาต่างจากเมืองเก่าอย่างชัดเจน ถนนกว้าง ตัดตรง มีวงเวียนเป็นจุดเชื่อม สถานที่ราชการและค่ายตั้งเรียงอยู่ตามแนวถนน ผังแบบนี้สะท้อนแนวคิดการวางเมืองสมัยใหม่ในยุคนั้น ที่ต้องการความเป็นระเบียบและการเคลื่อนย้ายที่สะดวก ใครอยากเห็นความต่างของสองฝั่งชัดๆ มีเรื่องเล่าต่อในการเดินเทียบย่านเมืองเก่ากับเมืองใหม่

เรื่องการเมืองในยุคนั้นมีหลายมุมมองและยังถูกศึกษาต่อเนื่อง สำหรับคนมาเที่ยว สิ่งที่จับต้องได้คือผลของการตัดสินใจครั้งนั้นยังกำหนดหน้าตาของลพบุรีมาจนถึงทุกวันนี้

ช่วงเวลาเดียวกันนี้ ทหารและเยาวชนในภาคอื่นก็มีเรื่องเล่าของตัวเอง ที่ชุมพรมีเรื่องราวของยุวชนทหารที่ออกไปรับมือในวันที่กองทัพญี่ปุ่นยกพลขึ้นบก ซึ่งเป็นอีกหน้าหนึ่งของประวัติศาสตร์ช่วงสงครามที่คนในพื้นที่ยังรำลึกถึง

ชีวิตเมืองที่เติบโตรอบค่าย

เมื่อมีทหารประจำการ เมืองก็ปรับตัวตาม ร้านอาหารตามสั่งที่เปิดเช้ามาก ร้านตัดเย็บและปักชื่อบนเครื่องแบบ ร้านขายอุปกรณ์เดินป่า หอพักและบ้านเช่าสำหรับครอบครัวที่ย้ายมา ทั้งหมดนี้เป็นเศรษฐกิจเล็กๆ ที่เกิดขึ้นเพราะคนในค่าย

หลายครอบครัวย้ายตามคนในบ้านที่รับราชการมาอยู่ลพบุรี เด็กหลายคนโตมาในบ้านพักใกล้ค่ายแล้วเรียนโรงเรียนในเมืองจนจบ เรื่องการปรับตัวช่วงแรกของครอบครัวแบบนี้มีเล่าไว้ในเดือนแรกของครอบครัวที่ย้ายมาอยู่เมืองนี้

ส่วนชายไทยจำนวนมากที่เคยผ่านการฝึกที่นี่ ลพบุรีกลายเป็นเมืองแห่งความทรงจำ บางคนกลับมาอีกครั้งพร้อมเพื่อนร่วมรุ่นเพื่อเดินดูที่เดิม ถ้ากำลังวางแผนทริปแบบนั้นอยู่ ลองอ่านแนวทางจัดทริปรวมรุ่นให้ทุกคนในกลุ่มสบายใจ

สิ่งที่ยังเห็นได้ในลพบุรีวันนี้

พื้นที่ทหารเป็นพื้นที่ที่มีกฎเฉพาะ ไม่ควรเข้าไปเองโดยไม่ได้รับอนุญาต และไม่ควรบินโดรนหรือถ่ายภาพจุดที่มีป้ายห้าม

สำหรับคนที่โตมาในเมืองนี้ เสียงแตรปลุกจากค่ายในตอนเช้าคงเป็นเหมือนนาฬิกาของบ้าน ดังมาไกลๆ ก่อนแดดขึ้น แล้วก็เงียบไปพร้อมกับวันที่เริ่มต้นอย่างเป็นระเบียบแบบที่เมืองนี้คุ้นเคย