โดนลิงข่วนหรือกัดระหว่างเที่ยว ปฐมพยาบาลและไปพบแพทย์
10 กันยายน 2569
รอยขีดแดงสองเส้นบนท้องแขน เลือดซึมนิดเดียว ไม่ได้เจ็บมาก เกิดจากลิงตัวหนึ่งกระโดดผ่านไหล่ตอนกำลังถ่ายรูปหน้าโบราณสถาน (สถานการณ์ตัวอย่าง) ความคิดแรกของคนส่วนมากคือ “แค่นี้เอง เดี๋ยวก็หาย” ทั้งที่แผลหน้าตาแบบนี้ควรจัดการให้ถูกตั้งแต่นาทีแรก
รอยเล็กๆ จากลิงต่างจากแผลถลอกทั่วไปตรงไหน
เล็บและน้ำลายของสัตว์มีเชื้อโรคติดมาด้วย ลิงเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่เป็นพาหะของโรคบางชนิดได้ รวมถึงโรคพิษสุนัขบ้า ซึ่งเมื่อแสดงอาการแล้วร้ายแรงมาก การป้องกันไว้ก่อนจึงดีกว่านั่งรอดูอาการ รอยเขี้ยวที่เป็นรูเล็กๆ ยังอาจลึกกว่าที่ตาเห็น ผิวด้านบนปิดเร็วแต่ข้างใต้มีเชื้อค้างอยู่
เหตุแบบนี้มักเกิดตอนลิงแย่งถุงขนม ขวดน้ำ หรือผลไม้ในมือ การยื่นของกินให้ลิงด้วยมือตัวเองจึงเพิ่มโอกาสโดนข่วนมากกว่าที่คิด ใครอยากกินผลไม้สดแบบไม่ต้องคอยระวังหลัง เก็บไว้ไปทริปสวนทางภาคตะวันออก แล้วหัดวิธีผ่าเปลือกหนาของราชินีกับราชาผลไม้แบบคนเมืองจันท์จะสนุกกว่า
ทำอะไรได้ทันทีหลังโดนข่วนหรือกัด
- ตั้งสติแล้วถอยออกจากบริเวณนั้นก่อน อย่าไล่ตีหรือไล่ตามลิง เพราะอาจโดนซ้ำ หรือโดนตัวอื่นในฝูงเข้ามาช่วยกัน
- ล้างแผลด้วยน้ำสะอาดกับสบู่ทันที ให้น้ำไหลผ่านแผลต่อเนื่องหลายนาที ฟอกสบู่เบาๆ แล้วล้างออก ถ้ายังไม่มีสบู่ ใช้น้ำสะอาดไปก่อนแล้วรีบหามาเพิ่ม ห้องน้ำหรือร้านค้าใกล้ๆ มักช่วยได้
- ไม่บีบ ไม่เค้น ไม่ดูดแผล การบีบให้เลือดออกไม่ได้ช่วยไล่เชื้อ แต่ทำให้เนื้อรอบแผลช้ำมากขึ้น
- ซับให้แห้งแล้วปิดหลวมๆ ถ้ามีชุดปฐมพยาบาล ใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดแผลตามฉลาก แล้วปิดด้วยผ้าก๊อซสะอาด ไม่ต้องพันแน่น
- เด็กต้องรีบบอกผู้ใหญ่ เด็กบางคนกลัวโดนดุจึงเงียบไว้ ผู้ปกครองควรตกลงกับลูกตั้งแต่ก่อนเข้าย่านลิงว่าโดนแม้นิดเดียวก็ให้บอก ไม่มีใครโกรธ
- จำรายละเอียดไว้ เวลาที่โดน ตำแหน่งบนร่างกาย และจุดที่เกิดเหตุ ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้แพทย์ประเมินได้ง่ายขึ้น
ครอบครัวที่ขับรถพาลูกมา ควรเก็บชุดปฐมพยาบาลไว้ในกระเป๋าที่ถือติดตัว ไม่ใช่ในรถ ดูเพิ่มได้ในบันทึกการจอดรถพาเด็กเล็กแวะชมปรางค์กลางเมือง
ไปหาหมอเมื่อไร และควรบอกอะไรบ้าง
ควรไปโรงพยาบาลหรือสถานพยาบาลใกล้ที่สุด ภายในวันเดียวกัน ทุกครั้งที่มีรอยถลอก เลือดซึม หรือรอยฟัน ไม่ต้องรอให้บวมหรือมีไข้ แพทย์จะเป็นผู้ตัดสินว่าต้องรับวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า วัคซีนบาดทะยัก หรือการดูแลแบบอื่นหรือไม่ ตามลักษณะแผลและประวัติวัคซีนของแต่ละคน อย่าตัดสินเองว่าไม่จำเป็น ถ้าเคยฉีดวัคซีนกลุ่มนี้มาก่อน ค้นสมุดบันทึกวัคซีนหรือบัตรนัดเดิมติดไปด้วย
ที่ควรรีบเป็นพิเศษคือแผลบริเวณใบหน้า ศีรษะ ลำคอ หรือมือ แผลลึกหรือหลายแผล และผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือภูมิคุ้มกันต่ำ กลับบ้านแล้วถ้าแผลบวมแดง มีหนอง หรือมีไข้ ให้กลับไปพบแพทย์อีกครั้ง หากมีนัดฉีดต่อเนื่องก็ไปให้ครบ ขอรับต่อที่โรงพยาบาลใกล้บ้านได้
รู้นิสัยลิงไว้ก่อนช่วยลดโอกาสเกิดเรื่องตั้งแต่ต้น อ่านพื้นฐานเรื่องฝูงลิงแสมที่อาศัยอยู่ในเมืองเก่ามาหลายชั่วคนแล้วจะพอรู้ว่าควรเว้นระยะแค่ไหน
แผลจากลิงจะเล็กหรือใหญ่ก็ให้ไปพบแพทย์ทุกครั้ง แล้วเล่าให้หมอฟังตรงๆ ว่าโดนลิงข่วนหรือกัดที่ลพบุรี เมื่อกี่ชั่วโมงก่อน และโดนตรงไหน แค่สองสามประโยคนี้ก็พอให้แพทย์เริ่มประเมินได้ถูกทาง