ลพบุรี Only

ปรางค์แขก ศาสนสถานพราหมณ์อิฐสามหลังกลางเมืองลพบุรี

ในเมืองที่มีปรางค์ให้เห็นแทบทุกมุม คนมักเดินตรงไปหาองค์ที่สูงที่สุดและโด่งดังที่สุดก่อน แต่ปรางค์อิฐเตี้ยๆ สามองค์ที่ตั้งอยู่ริมถนนท่ามกลางตึกแถว อาจเป็นรุ่นพี่ของปรางค์ส่วนใหญ่ในเมืองก็ได้ ชาวลพบุรีเรียกที่นี่ว่าปรางค์แขก

ปรางค์แขกคืออะไร และเก่าแค่ไหนเมื่อเทียบกับที่อื่น

ปรางค์แขกประกอบด้วยปรางค์ก่ออิฐสามองค์ เรียงกันในแนวเดียว เชื่อกันว่าเดิมเป็นศาสนสถานในศาสนาฮินดูหรือพราหมณ์ คำว่า “แขก” ในชื่อจึงน่าจะมาจากการที่คนรุ่นหลังรับรู้ว่าเป็นของศาสนาที่มาจากอินเดีย มากกว่าจะเป็นชื่อดั้งเดิม

ในเรื่องอายุ นักวิชาการจำนวนมากจัดให้ปรางค์แขกอยู่ในกลุ่มโบราณสถานรุ่นเก่าของเมือง เก่ากว่าศาสนสถานหลายแห่งที่นักท่องเที่ยวรู้จักกันดี การจะเข้าใจว่าทำไมเมืองนี้มีศาสนสถานพราหมณ์อยู่กลางเมือง ต้องย้อนไปดูเมืองละโว้ที่รับวัฒนธรรมจากหลายทาง ซึ่งเล่าไว้ในเรื่องชื่อละโว้กับลพบุรีตามตำนานและข้อสันนิษฐาน

ถ้าลองเทียบกับปรางค์สามองค์ศิลาแลงที่เป็นสัญลักษณ์ของเมือง จะเห็นว่าทั้งสองแห่งมีผังสามองค์เหมือนกัน แต่วัสดุ ขนาด และรายละเอียดต่างกันชัด ความต่างนี้เป็นเบาะแสให้นักวิชาการใช้ลำดับอายุ

ปรางค์แขกยังผ่านการซ่อมแซมในสมัยหลัง ซึ่งเชื่อกันว่ารวมถึงช่วงอยุธยา และมีการบูรณะโดยหน่วยงานด้านโบราณสถานในยุคปัจจุบัน สิ่งที่เห็นวันนี้จึงเป็นการซ้อนทับของงานหลายยุค

ดูอะไรเมื่อไปยืนตรงหน้า

อิฐสีส้มอมแดงตัดกับฟ้าใสเป็นภาพที่ถ่ายด้วยโทรศัพท์ได้สวยโดยไม่ต้องใช้อุปกรณ์อะไร หลักเรื่องแสง เส้นขอบฟ้า และการวางวัตถุไว้หนึ่งในสามของเฟรม ใช้ได้เหมือนกันกับเคล็ดลับเก็บภาพหาดทรายและเกาะหินปูนของกระบี่ด้วยโทรศัพท์ เพียงแต่ที่นี่ต้องระวังรถที่วิ่งผ่านมากกว่าคลื่น

ถาม-ตอบ

ปรางค์แขกกับเทวสถานศาลพระกาฬเกี่ยวข้องกันไหม

ทั้งสองแห่งมีร่องรอยของความเชื่อในศาสนาพราหมณ์-ฮินดูเหมือนกัน และอยู่ในเขตเมืองเก่าเช่นกัน แต่เป็นคนละสถานที่ และไม่มีหลักฐานชัดว่าสร้างพร้อมกันหรือใช้งานร่วมกัน

เข้าไปข้างในหรือปีนขึ้นไปได้ไหม

ไม่ควร ตัวปรางค์เป็นโบราณสถานที่บอบบาง ชมจากด้านนอกในบริเวณที่จัดไว้ก็เห็นรายละเอียดครบ ถ้ามีรั้วหรือป้าย ให้ทำตามอย่างเคร่งครัด

ใช้เวลาที่นี่นานแค่ไหน

ไม่นาน ปรางค์แขกเป็นจุดแวะสั้นๆ ระหว่างเดินในเมืองเก่า แต่ถ้าแวะหลังจากไปพระปรางค์สามยอดมาแล้ว ลองยืนเทียบภาพในหัวสักครู่ จะเห็นว่าปรางค์ที่เล็กที่สุดในเมืองมีเรื่องเล่าที่ย้อนไปไกลไม่แพ้องค์ไหน